E-ATIK.COM

Doğa belli kurallar çerçevesinde işlerken, insanlar bir yandan bu kuralların şifrelerini çözerek ve keşfederek yaşamlarını kolaylaştırmaya uğraşıp; diğer yandan da doğayı kontrol etmeye çalışagelmişlerdir. Zamanla, insanlığın geliştirdiği teknoloji ve bilim büyük bir güç haline gelmeye başlamış ve daha da ilerleyen zamanlarda bunu kullanma şekillerinde yöntemleri farklı olan bazı toplumlar dünya üzerinde söz sahibi ülkeler olmaya başlamışlardır. Süreç gelecekte de diyalektik çizgide bu şekilde sürmeye devam edecek gibi gözükse de; oluşabilecek bir takım sonuçların diyetini bu sefer kimin ödeyebileceğini kestirmek bugünden pek mümkün değil gibi gözüküyor. Tabi ki elektrik – teknoloji – bilim üçgenindeki gelişmelerin toplumlarda oluşturduğu değişimler ve bunun günümüzdeki sosyo ekonomik etkileri bu araştırmanın konusu değil. Bu çalışmayla, çok uzun zamandan beri hayatımızın bir parçası, hatta yaşantımızın uzvu haline gelmiş elektrik – elektronik aletler ve bunların atık haline gelmesi itibariyle farkında olduğumuz veya olmadığımız sonuçları ulusal ve uluslar arası düzeyde tartışılmış, yeniden değerlendirebilirlik başta olmak üzere çözüme yönelik öneriler sunulmuştur.

Makalenin Tamamı İçin Tıklayınız

Exitcom Recycling Genel Müdürü Ilgar, AA muhabirine yaptığı açıklamada,  dünya genelinde elektronik atığın 30 ile 50 milyon ton arasında olduğunu ancak bunun 2 milyon tonun toplandığını söyledi.

Türkiye’de ise resmi verilere göre atık miktarının 400 bin ton civarında olduğu ancak bunun 5 bin tonunun toplanabildiğini ifade eden Ilgar, Türkiye’de elektronik atık tehlikesinin pek bilinmediğini, bunun dikkat edilmesi gerekilen özel atıklar sınıfında olduğunu vurguladı.

Kurdukları tesisle 2 bin ton elektronik atık topladıklarını dile getiren Ilgar, “Şu an da bir sistem kuruyoruz. Market zincirleri gibi. Önümüzdeki sene 10 bin tonu hedefliyoruz. Tesisimizin kapasitesi 15-20 bin ton civarında. Ayrıca TÜBİTAK ile floransan geri dönüşüm tesisi kuruyoruz. Türkiye’de böyle bir tesis yok” diye konuştu.

Haberin Devami

Modern hayatın bir getirisi olan e-atıkların en iyi şekilde değerlendirilmesini ve çevre sağlığına ve ülke ekonomisine katkı sağlamayı hedefleyen Media Markt, mağazalarına geri dönüşüm kutuları yerleştirdi. Eskimiş monitör, bilgisayar, buzdolabı, CD, fırın, elektrik süpürgesi gibi elektronik cihazlara sahip olanlar, ürünü nereden almış olurlarsa olsunlar, Media Markt mağazasındaki geri dönüşüm kutularına bırakabilecekler. Kutulara sığmayacak büyüklükteki atıklar için müşteri temsilcileri danışmanlık hizmeti de sunacak.

Tüm dünyada 11 milyar dolarlık bir ticari değere sahip olan elektronik atıkları

(e-atık) toplamaya Türkiye’de Elektro World talip oldu. Cep telefonu, eski tüplü

televizyon, pil gibi çevreye telafisi zor bir zarar veren e-atıkları

toplayacaklarını belirten Elektro World Genel Müdürü Bahadır Özbek, elde

ettikleri kaynağı çevreyle ilgili projelere aktaracaklarını söyledi.

DÜNYANIN en büyük elektronik perakendecilerinden Elektro World, tüm dünyada 11

milyar dolarlık bir ticari değere sahip olan elektronik atıklardan (e-atık) çevreyle ilgili

projelere pay çıkarmaya çalısıyor. Cep telefonundan eski tüplü televizyona, pillerden

çalısmayan çamasır makinalarına kadar gelisigüzel çöpe bırakılan e-atıkların çevreye

telafisi zor bir zarar verdiğini anlatan Electro World Genel Müdürü Bahadır Özbek,

baslattıkları bir kampanya ile Türkiye’de e-atıkları toplayacaklarını söyledi. E-atıkların,

tehlikeli ve toksik maddeler içerebildiklerini ve içerdikleri metal, cam, plastik gibi

yeniden kullanılabilen malzemelerden dolayı değerli olduklarını vurgulayan Özbek,

“Electro World olarak e-atık üzerine ilk çalısmayı mağazalarımıza e-atık kutuları

yerlestirerek baslattık. Öncelikle küçük elektronik cihazlar için dönüsüm kutuları

koyduk. Bu kutular her mağazamızda, müsterimizin rahat ulasabileceği, fark edebileceği

noktalarda bulunuyor” dedi.

E-atık fonu olusturdu

Proje kapsamında, satın alınan ürünlerin eve teslim sürecinde, tüketicinin geri dönüsüm

olarak değerlendirilmek üzere kullanılmayan ürünlerini topladıklarını da belirten Özbek

su bilgileri verdi: “Böylece müsterilerimiz hem istemedikleri ve nasıl kurtulacaklarını

bilemedikleri ürünlerden kurtulmus oluyor, hem elindeki e-atıkları çevreye zarar

vermeden dönüsüm sürecine dahil ediyor, hem de bu yolla ekonomiye katkıda

bulunuyor. Bu ürünleri mağazalarımızda toplama alanlarında biriktiriyoruz. Belli

dönemler içerisinde Exitcom (Almanya’da kuru, atık elektrikli ve elektronik ekipmanların

(WEEE) geri dönüsümü konusunda hizmet veren geri kazanım sirketi) bu atıkları teslim

alıyor ve geri dönüsümlerini sağlıyor. Exitcom, bu atık ürünler karsılığında sembolik bir

bedel ödüyor. Buradan elde edilecek geliri bir fon olarak biriktirip, çevreyi korumaya

yönelik projelerde değerlendireceğiz.”

Hızlı moda gibi hızlı teknoloji kullanımının ortaya çıktığını, teknolojinin sürekli

gelismesiyle her evde kullanılmayan çok sayıda elektronik ürün biriktiğini anlatan

Özbek, “Đnsanlar cep telefonlarını 12-18 ayda bir değistiriyor. Her evde bir sürü

kullanılmayan fotoğraf makinası, eski radyo, müzik seti var. Çöpe konulan tüplü bir

televizyondan doğaya kursun ve fosfor karısıyor. Belki içindeki bakırı alıyorlar sadece.

Flat tv’ye geçis var. Dünyada bu sonu bekleyen yüz milyonlarca televizyon var” dedi.

Elektro World mağazalarındaki e-atık kutuları ve müsterilerin kullanılmayan elektronik

esyaları almanın yanında projenin üçüncü ayağı olarak, herhangi bir sekilde alısveris

yapmamıs kisilerin de evlerinden e-atıkları toplamayı planladıklarını anlatan Özbek, eatıkların

doğru ellerde geri dönüstürümesinin önemine değindi.

En büyük pay yüzde 30’la beyaz ve ev esyalarında

DÜNYA’da e-atığın dağılımı söyle:

Monitörler yüzde 10

Televizyonlar yüzde 10

Bilgisayar, telefon, faks, yazıcı vb yüzde 15

DVD/VCD, CD çalar, radyolar, Hi-Fi cihazlar vb yüzde 15

Buzdolabı yüzde 20

Çamasır makinesi, elektrikli süpürgeler, fırın, klima, kahve makinesi vb yüzde 30

(Kaynak Exitcom)

Türkiye’de yılda kisi basına 4 kilo e-atık toplanabilir

ELECTRO World Genel Müdürü Bahadır Özbek, Türkiye’de yılda kisi basına 4 kilogram e-atık hedeflendiğini, bunun da Türkiye toplamında 280 bin 400 ton e-atık anlamına geldiğini söyledi. e-atıkların dağılımı söyle:

Monitör/ TV 56 bin 480 ton

IT/ Telekomünikasyon 42 bin 360 ton

Eğlence ekipmanları 42 bin 360 ton

Soğutucu 56 bin 480 ton

Büyük ve küçük ev aletleri 84 bin 720 ton

2009’da e-atıkların değeri 11 milyar dolara çıkacak

Dünya’da ve Türkiye’de e-atıkların çöp içindeki oranı hızla artıyor.

Gelismis ülkelerde e-atıklar, katı atıkların ortalama yüzde 1’ini olusturuyor, bu oranın 5 yıl içinde ikiye katlanması

bekleniyor.

2004 yılında 7.2 milyar dolar olan elektronik atıkların ticari değerinin, dünya genelinde bu yıl 11 milyar dolara yükseleceği tahmin

ediliyor.

Kaynak: hurriyet.com.tr

Elektrikli ve elektronik cihazlar günlük hayatımızın vazgeçilmez bir parçası haline gelmiştir. Gelişen teknoloji ile beraber gün geçtikçe daha çok yeni model piyasaya sürülmekte ve tüketim artmaktadır. Kullanım ömrü dolan elektrikli ve elektronik cihazların ne olduğu hakkında ise pek çok kişinin bir fikri bulunmamaktadır. Sonuçta insanlık bugün elektronik atık adı verilen yeni bir çöp türü ile karşı karşıyadır. E-atıklar, yer kaplamaları ve zehirli maddeler
içermelerinden dolayı dünyada gittikçe büyüyen bir sorundur.

Katot ışın tüplü (CRT) bir bilgisayar ekranında, ağırlığının %6′sı kadar kurşun bulunmaktadır. Bugün E-atıkların geri dönüşüm için toplanması ve içinde bulunan metallerin sağlıklı şartlarda geri kazanılması çevre ve insan sağlığı bakımından da büyük önem taşımaktadır. E-atıklardan geri kazanılacak olan değerli metaller, yüksek maliyet, teknik yetersizlik gibi nedenlerden sekteye uğrayan madencilik faaliyetleri için büyük bir hammadde kaynağı durumundadır. AB standartlarına bakıldığında tüketiciye de E-atıkların bertarafı konusunda çeşitli yükümlülükler getirildiği görülmektedir. Türkiye’de ise 30 Mayıs 2008 tarihinde yayınlanan ve bir yıl sonra yürürlüğe girmesi planlanan “Elektrikli ve Elektronik Eşyalarda Bazı Zararlı Maddelerin Kullanımının Sınırlandırılmasına Dair Yönetmelik” ile EAtıklar konusunda çeşitli idari, hukuki ve teknik esasların düzenlenerek elektrikli ve elektronik eşyalarda bazı zararlı maddelerin kullanımının sınırlandırılmasına ilişkin usul ve esaslar belirlenmiş durumdadır. Bu çalışma kapsamında E-atıkların oluşumu, potansiyeli, metal içerikleri, bertarafı ve ilgili yasal düzenlemeler ulusal ve uluslararası ölçekte incelenmiş ve E-atıkların yönetimi, ekonomisi ve içindeki değerli metallerin geri kazanımına yönelik çeşitli öneriler sunulmuştur.

Tamamını indirmek için tıklayınız : Türkay 2009 E-ATık Bildiri Metni

Avrupa’da 2003 yılında yürürlüğe giren ve sistematik bir şekilde her geçen gün iyileştirilerek devam eden AEEE yasası ilgili bakanlığın 2005 yılından beri sürdürdüğü çalışmalara rağmen hala hayata geçirilemedi.

Avrupa’da 2003 yılında yürürlüğe giren ve sistematik bir şekilde her geçen gün iyileştirilerek devam eden AEEE yasası (Atık Elektrikli ve Elektronik Ekipmanlar), Çevre ve Orman Bakanlığı’nın 2005 yılından beri sürdürdüğü çalışmalara rağmen hala hayata geçirilemedi.

Türkiye’ye de getirilmeye çalışılan ancak karşılaşılan çeşitli engeller ve itirazlar neticesinde yürürlüğe giriş tarihi her seferinde ertelenen sözleşme, özellikle elektronik ve elektrikli ekipman üreticilerine büyük sorumluluk yüklüyor. AEEE, bu özelliği nedeniyle öncelikle üreticiler tarafından olumsuz karşılanıyor. Adeta her büyük üreticinin direktifi kendi lehine değiştirme çabalarına sahne olmaktadır.

Konuyla ilgili uzmanlar, ‘’AEEE direktifinin ülkemize getireceği fayda göze alındığında, Türkiye’ye Avrupa Birliği uyum yasaları beraberinde gelen ve şuan Bakanlıkta Türkiye’ye uyumu incelenen AEEE Direktiflerinin onayı ve bu yasa ile Türkiye’ye gelen sorumluluklar dahilinde bilinçlendirme çalışmalarımız hızlandırılmalıdır. Avrupa’daki sistem –hizmet tecrübeleriyle bu konunun Türkiye’de de üretici–son kullanıcı zincirinde yer alan her referansı bu sorumluluğa davet edilmelidir. Büyük ithalatçı firmaların bu konudaki çözümsüzlükleri ve sistemin Türkiye’ye entegrasyonunu zorlaştırmaları, sistemin Türkiye’deki yerini almasını geciktirmiştir. Ancak dünya genelinde ve Avrupa genelinde sistemin direktifleri hızla kullanılması gereken şartlar haline getirmesiyle de Türkiye’de hızlı dalgalanmalar olmuş ve herkes üzerine düşen görevi öğrenmiştir. Uygulanması ise tam olarak direktifin bakanlık tarafından resmi olarak açıklanmasıyla olacaktır. Uygulanarak da didaktiflik kazanacak olan AEEE, Türkiye’de de doğru yerini alacaktır’’ diyor.

Avrupa ülkelerinden ve Amerika’dan olduğu gibi Türkiye’den de elektronik atıkların bir kısmı 3. Dünya ülkelerine ikinci el ürün olarak ihraç edilmekte. Çin, Malaysiya, Hindistan ve Afrika gibi ülkelerde bu atıklardan sökülen elektronik devreler ilkel koşullar altında, insan ve çevre sağlığını tehdit edip asitte bekletilerek değerli metaller çözülmektedir, kablolar açık alanda yakılmakta. CRT Monitör ve televizyonlar çekiçler ile parçalanıp kanserojen fosfor tabakası ve kurşun oksit havada uçuşarak kıran kişi ve çevredekiler tarafından solunmakta.

Bu duruma ilgililer adeta göz yummakta ve atık üretici özellikle Türk menşeli büyük firmalarda kendi atıklarını bu hurdacılara yüksek fiyatlarla satmakta. Bu firmalar atıklara ekonomik boyutta yaklaşıp çevresel kirliliği ve yaratacağı tehlikeleri göz ardı etmekte. Atıklar gelişmiş ülkelerde ekonomik değil ahlaki bir boyut olarak ele alınmakta. Atığa ekonomik bir gelir olarak bakılmamakta, çünkü çevreyi katletmiş olursunuz’’ şeklinde konuşuyor.

EBM HABER AJANSI 11.05.2009